الف – چگونگی  مقابله با مهاجمان و غارتگران درگذشته  ظفرقند

انسانها از دیر باز برنامه های مختلفی را برای زنده ماندن و بهتر زیستن می اندیشیده که براین اساس و باستناد آثار بجای مانده ، مخروبه ها و مشاهدات عینی وهمچنین  نقل قول از بزرگتر ها و پیشینیان و استدلال از شرایط و نحوه ی زندگی روزگار قبل می توان گفت ظفرقند برای دفاع و امنیت روستا از چند طریق عمل می نموده :

 vکشیدن حصار دور تادور باغهایی که در همه اطراف روستا بود و محافظت از چهار طرف توسط برج های نگهبانی که در سمت شرق ، غرب ،شمال و جنوب  ساخته شده بود و از طریق جوانان معتمد و با اعتبار و مردان برتر روستا پاسبانی می گردیده است  .

v    کنترل ورود و خروج  تردد از دروازاه های شمالی و جنوبی وبستن آن در شب توسط اهالی روستا

v  ساختن خانه هایی با دیواره های بلند در کناره ها و متمرکز کردن بقیه منازل مسکونی در وسط برای جلوگیری از نفوذ احتمالی مهاجمین و دزدان .

v  منتهی کردن کوچه ها به کوچه های باریک در حد عبور یک نفر و یا یک مرکب (چهار پا)

v  در ب خانه  هم به منظور عدم نفوذ و هم بدلیل ازدست ندادن گرما در فصل سرد کوچک و حتی الامکان پایین قرارداشته است

v  مرتبط کردن کوچه های اصلی  به همدیگر از طریق گذر های زیر سطحی با سقف که سوار با مرکب نتواند عبور نماید و یا در صورت عبور کمترین توان را داشته باشد

v   ساخت  قلعه چند طبقه با دید بانی و سنگ انداز برای گنجایش همه افراد روستا که همانند دژی از آنها محافظت کند.

v   داشتن مزارع و آب گاه های گوناگون در اطراف روستا  برای پراکنده شدن در زمان هایی که توان مقابله با دشمن و یا بیماری های واگیر را نداشتند مانند : دستگرد ، پنج ، موشتمان ، رسته ، رسته بالا ، مزراع اسماعیل ، مزراع عزیزا... ، میراندو ، کاشانک ، گزلا ، گزلا بالا، اوقلو ، گلک ، موشتمونچه ، مزراع ملاحسین ، انجیله ، مزراع قلی و ...

v   راه داشتن خانه به همدیگر برای کمک و جابجایی

ب- اقدامات مهارتی و رفاهی

Ø      یک مسیر زیر زمینی آب که خروجی  آسیاب آبی  بود از وسط ده می گذشت و در بسیاری از خانه  های  امتداد این گذرگاه مکانهایی همانند یک اتاق زیر زمینی با تخت و محل استراحت در تابستان و شستشو ظروف ، برداشت آب وگرفتن وضو و...  به نام سرد آب ساخته شده بود و دو محل سر باز عمومی که یکی حفاظ داشت برای شستشوی لباس توسط خانمها (رختشور خانه ) و دیگری پایین تر از سطح زمین برای شستشوی ظروف (چاهچه)  که در انتها آب آن به استخر وارد می شد

Ø      آب انبار ی که هنوز آثار آن وجود دارد در زمستان آبگیری می شد و آب خنک تابستان ده را تامین می کرد .

Ø      حمام خزینه ای بسیار زیبا با  یک حوض در وسط  اطرافش تخت رخت کن با حجره های منقش و محل چراغ بود و قسمت اصلی با چهار حجره و حوض های جالب برای نماز و... در چهار طرف  خزینه آب گرم که جلو آن محل  شستوشوی و کف تمامی این حمام سنگ فرش  بود حمام کوچکی دیگر برای رفع مسائل شرعی افراد در وقت هایی که حمام زنانه ویا مردانه بود (از طلوع آفتاب تا یک ساعت به غروب زنانه و از قبل از اذان صبح تا طلوع و غروب تا پاسی از شب مردانه بود)

Ø      فاضلاب حمام یک مسیر زیر زمینی داشت که  حدود پنجاه متر کانال و بعد داخل چاهکی وارد می شد.

Ø      ایجاد توالت های عمومی در طول تمامی مسیر های اصلی برای رفاه عموم .

Ø      یک جوب آب روگذر در مسیر اصلی ده و کاشت درختان توت و ... برای زیبایی و استفاده عمومی از سایه آن .

Ø      ساخت محل مستقلی برای اندازه گیری سهم آب آبیاران (سرقه پیمان –سرونی )

Ø      ایجاد محلی چهار طرف باز برای نگهبانی خرمن و محل استراحت افراد در زمان خرد کردن محصولات گندم ،جو و ذرت

Øن   همه منازل روستایی دارای تنور نانوایی بود و همه  زنان توان پختن نان را داشتند

Ø      یک اتاق  در وسط روستا برای اسکان افراد روستا های  همجوار رهگذر .(غریب خانه ) 

Ø      ایجاد کاروانسرا هایی برای کسب درآمد و اسکان  مسافران و کاروان ها  با کلیه امکانات لازم زمان خود ،در خارج از حصار (خارج از روستا )